De bakker had een aanbieding. ‘Nú: 3 broden voor 5,-!!".
Tja, het is maar wat je een aanbieding noemt, uiteraard. 6 maanden geleden kostte één brood €1,75. Nu kost datzelfde brood, niet in de aanbieding, €2,10.
Nieuwsgierig vroeg ik de bakker naar de reden van de prijsstijging. ‘Tja,’ antwoordde hij, ‘dat komt door de gestegen grondstofprijzen en de inflatie.’
Toevallig had ik net de dag ervoor een artikeltje gelezen op nu.nl, dat de graanprijzen inderdaad gestegen waren. met zo’n 10% inderdaad. En de inflatie is een bekend fenomeen natuurlijk: de euro van een jaar geleden is nu nog maar 97,5 cent waard. Want dat is het percentage: ongeveer 2,5% inflatie. Nu ja, inmiddels is dat natuurlijk door de kredietcrisis meer geworden, maar tot 1 januari was dat dus 2,5%.
Als je weet dat meel ongveer 25% van de kostprijs van een brood is, en dat dat dus 10% meer is geworden, kunnen we concluderen dat de prijs van één brood met ca. 5% had mogen stijgen, om de bewering van de bakker te kunnen staven.
Van 1,75 naar 2,10 is echter een stijging van 20%.
Ik heb het de bakker nog niet gevraagd, maar toen ik me dit realiseerde besloot ik om eens te zien of niet mijn eigen brood kon bakken. Een kleine rekensom, waarin ik kmeel-prijs, gist, eventuele extra ingredienten, alsmede de stroomrekening van de oven meenam, leverde een getal op van rond de €0,85, waarvoor ik een brood, gesneden in de diepvries kan leggen.
Écht brood. Niet die gebakken lucht van de bakker. Want dat is ook zoiets: dat brood van de bakker smáákt wel aardig, maar er zitten zullen gaten in, en is zó luchtig dat je er haast doorheen kunt kijken, laat staan dat je er roomboter op kunt smeren. Dan trek je dat sneetje in één keer naar z’n mallemoer.
Zelf brood bakken dus. ‘Where to begin?’ vraagt u zich wellicht af?
Met simpel witbrood. Van tarwebloem, gist, water, zout, en wat boter. Meer heb je niet nodig. Ja, ok: ongeveer 3 uurtjes de tijd. Waarvan je 10 minuten moet werken. Moet kunnen toch?
Ingredienten
Bereiding
Neem een kom. Bloem erin. Gist erbij doen. De boter in kleine stukjes snijden en ook in de kom. Het zout in het water strooien. Even roeren, zodat het zout oplost. Giet het water bij de bloem, en begin met je vingers te roeren. Op een gegeven moment lukt roeren niet meer, en kun je met kneden beginnen. Haal het deeg uit de kom, en kneed op een schoon werkkblad, 5 - 10 minuten, tot het een samenhangende bal is, die niet meer plakt.
Doe het deeg terug in de kom, en dek af. Zet de kom weg, op een tochtvrije, niet te koude plaats. Laat staan voor 1 - 1,5 uur, tot het in grootte is verdubbeld.Neem het deeg weer uit de kom, kneed nog even kort, en rol met een deegroller uit tot een vierkantige lap. Rol de lap strak, en leg met de naad aan de onderkant, in een ingevet bakblik. Doek weer erover, en zet weer weg. ‘
Zo’n 20 minuten voor je gaat bakken, neem dan een scherp mes (zo scherp mogelijk!), en snij de bovenkant van het brood over de lengte in, een centimeter of 2 diep. Je kunt ook 3 diagonale snedes maken. Dit geeft je brood nét dat beetje extra uitstraling, en de korst wordt er lekker knapperig van!
Verwarm de oven voor op 200 graden. Als het deeg weer tot dubbele omvang is gerezen, schuif dan de broodvorm (zonder de doek uiteraard!) in de hete oven.Bak een half uur (misschien iets langer), tot het deeg mooi bruin is. Als het deeg dreigt te verbranden, zet dan de temperatuur wat lager. Het brood is gaar, als het hol klinkt, als je er van onder op klopt.
Af laten koelen, en smullen maar! Lekker, met échte boter!
Een week of 2 terug kwam mijn schoonmoeder bij ons eten. "Niks bijzonders maken, hoor!" had ze nog gezegd. Maar ja, vrouwlief was een middagje met dochterlief naar K3, en met zoonlief op bed, had manlief even de middag voor zichzelf.
En wat doe je dan?
Dan kijk je even in de kelder en in de voorraadkast, en je besluit om een blik tomaten open te trekken, een paar stengels bleekselderij te snijden en een wortel te schrapen.
En voor je het weet heb je een soffrito pruttelend in de pan, die niet veel later wordt vergezeld door wat gehakt, spek en de voornoemde tomaten. En na een uurtje of 3 pruttelen op een laag vuurtje staat er een dikke pan met bolognesesaus, in de beste Italiaanse traditie. Pannetje pasta erbij en klaar is Kees Mark.
Maar ja, dat pruttelen is op zich ook niet zo’n spannend gebeuren. Beetje roeren in de pan af en toe, en je hebt het wel gehad. Tijd heelt niet alleen alle wonden, maar laat ook een pastasaus zijn smaak krijgen.
"Een lekker stukje brood erbij, dat is misschien wel een leuk idee. Een knoflook brood, of wacht, een ciabatta. Daar kan ik wel eens een poging aan wagen." Dat was ongeveer de redenatie, en het resultaat was dat ik uiteindelijk 2 ciabatta’s maakte, die qua smaak behoorlijk buitenlands proefden. Smeuig, zachte kruim, met een vleug olijfolie. Perfect geschikt natuurlijk om dat laatste restje saus van je bord te schrapen. Of om gewoon direct in de pan met saus te dopen. Waarom al die moeite doen om de saus eerst op je bord te leggen, immers.
Er zijn 2 factoren van belang bij het maken van deeg voor ciabatta: het voordeeg (de ‘biga’) en olijfolie door het deeg. De biga is niet meer dan bloem, water en een kwart theelepel droge gist, maar doordat het een nacht op het aanrect blijft staan, fermenteert het, en krijgt het een boel smaak. De olijfolie zorgt ervoor dat het een soepel deeg, met een niet te harde korst wordt.
Het grootste nadeel van dit recept is dat je een dag van tevoren al moet weten dat je ciabatta wilt, en dan ook nog eens niet van huis kunt, want je deeg moet gekneed, rijzen, gevormd, rijzen en afgebakken worden. Even naar de Aldi rijden is dus misschien wel makkelijker. Ook goedkoper, overigens, want voor 39 cent per ciabatta kan deze thuisbakker dat niet namaken!
Maar deze manier is in elk geval wel een stuk leuker dan het simpel openknippen van de plastic verpakking, en het laten ontsnappen van de ‘beschermende atmosfeer’…. En lekker brood, vers uit eigen oven, is eigenlijk onovertroffen…
Ingrediënten
De biga
Het brood
Bereiding
Meng de gist en bloem in een kom. Voeg het water erbij en meng en kneed dit een minuut of 5. Dek de kom af met huishoudfolie en laat gedurende een uur of 12 tot maximaal 24 op het aanrecht staan. Het voordeeg krijgt nu de kans om smaak te ontwikkelen. Het zal (ondanks de kleine hoeveelheid gist) verhoudingsgewijs enorm groeien, doordat de gist bij kamertemperatuur actief wordt. Zorg dus voor een niet te klein bakje! Na een uur of 12 is het plakkerig en vol luchtebelletjes. Als je het er uithaalt is het ook erg draderig, en ruikt het friszuur. Dit is de basis van he tbrood.
Doe alle overige ingrediënten, samen met het voordeeg dat minimaal 12 uur heeft gestaan, in een kom en meng/kneed dit tot een mooi glad, soepel deeg. Het makkelijkst is dit natuurlijk in keuken apparaat met deeghaken, maar met de hand kan ook prima. Goed kneden, en daarna in een grote kom, die je met wat olie aan de binnenkant invet. Husihoudfolie erover, en laten rijzen tot het volume verdubbeld is. Duurt normaal ongeveer 1 tot 1,5 uur. Het deeg is nu erg plakkerig en zacht.
Bekleed een bakplaat met bakpapier, en bestuif dit met bloem. Houd dit bij de hand. Bestuif je werkblad ook met bloem, en haal het deeg uit de kom. Het makkelijkst gaat dit met een deegspatel, maar anders gewoon met je handen. Je hoeft nu niet meer te kneden. Deel het deeg in 2 helften, en vorm beide helften tot lanwerpige platte plakken, van ongeveer 1-2 centimeter dik. Leg de lappen deeg op de bakplaat met bakpapier. Maak wat deuken in de bovenkant met je vingers, en bestrooi licht met wat bloem. Bedenk het geheel met een vochtige keuken doek, of schuif in een grote plastic zak. Het deeg moet nu weer rijzen, en moet niet uitdrogen. Vandaar… Laat ongeveer 1,5 tot 2 uur rijzen.
Onegeveer een half uur voor het klaar is, verwarm je de oven voor op 220 gradem. Schuif dan de bakplaat in de oven, en bak de broden af in ongeveer 20 minuten. Of het gaar is, kun je horen, door op de onderkant te kloppen. Als het hol klinkt is het gaar.
Even laten afkoelen, en serveren maar!